In Hengelo is er in het verleden veel misgegaan met erfgoed. Dit nieuwe college heeft industrieel erfgoed tot de identiteit van Hengelo gemaakt. Maar ook een oude, ooit statige boerderij maakt deel uit van het cultureel erfgoed van Hengelo en Borne als bewijs van een eerdere dorpse of landelijke periode.
[tekst gaat verder onder de foto]
Op 21 december 2022 neemt de raad een besluit om de grondprijs van kavels 34 en 35 op bedrijventerrein De Veldkamp (Hengelo-Borne) naar beneden bij te stellen. Dit maakt het terrein dat bij de gemeente beter bekend staat als ‘de groene wig’ aantrekkelijk voor projectontwikkelaars. Goed onderhandeld, maar liefst € 425000 lager dan de oorspronkelijke vraagprijs. Dat scheelt toch de spreekwoordelijke slok op een borrel. Maar erfgoed is geen koehandel en een tegenprestatie is een logische vereiste als je de opstallen er gratis bij krijgt.
Op het terrein staat het oude historische Bornse boerenerf De Lemerij, bestaande uit een boerderij met woonhuis en een stal. Beide verkeren in staat van ontbinding, immers de gemeente Hengelo heeft hier al een jaar of 15 niet naar omgekeken. Inmiddels woont kunstenaar Wilfried Lansink al zodanig lang in het pand dat hij een permanente huurder is geworden. Lansink zelf is als kunstenaar en als voormalig galeriehouder door de gemeente cultureel afgedankt, maar in een kring van kunstkenners heeft zijn kunstenaarschap wel de erkenning die zijn werk verdient. (Ik voorzie de lezer ook even van wat culturele tips. Zie ook link onderaan dit artikel).
De Lemerij dus. In Borne een begrip. In Hengelo niet of nauwelijks. De wethouder had zelfs nog nooit van een boerderij met die naam gehoord, maar gelukkig kon hij tijdens de politieke markt Googlen en dat gaf aardig wat hits. Toch kende hij de naam wel, namelijk als een in de regio bekende verhuurder van machines voor de bouw e.d. Wellicht heeft de wethouder al eens op de website gekeken wat een sloopkogel kost. Inmiddels is dit verhuurbedrijf bekender dan de boerderij op steenworpafstand, waaraan de naam ontleend is.
In Hengelo hebben we slechte ervaringen met zowel behoud van erfgoed als hoe we dat gaan invullen. De met vriendjespolitiek aan Van Wijnen toegekende bibliotheek aan de Vondelstraat is een zwarte bladzijde. Net als hoe het college omgaat met de oudste begraafplaats van Hengelo. in ieder geval niet door er een onnodig groot flatgebouw tegen aan te laten zetten door een ongeïnteresseerde bouwer. Op die begraafplaats rust trouwens een man die zich wel een aantal keren heeft omgedraaid in zijn graf, Wolter ten Cate, de textielondernemer die aan de bakermat stond van de Twente industrie.
Met boerderijen gaan we slecht om vooral als het een ongevraagde erfenis is. Zo verdween de legendarische Bornse schippersherberg Klaas aan de Brug, een paar honderd meter verderop, uiteindelijk alsof het de gewoonste zaak van de wereld was, nadat eerder voorgespiegeld was dat het eventueel nog herbouwd kon gaan worden. Thans is Klaas aan de Brug slechts goed voor wat extra parkeerruimte voor Bauhaus.
In het oude centrum van Hengelo stond ooit een boerderij die door Wolter Ten Cate gebruikt werd als weverij. In de jaren ‘70 dachten ambtenaren, bouwers en gemeenteraad nog heel anders over erfgoed en werden dergelijke dorpse gebouwtjes zomaar even gebulldozerd als ze in de weg stonden. Het wrange is, noch Klaas aan de Brug noch De Lemerij staat iemand in de weg. Ze hebben alleen de pech dat ze in Hengelo terecht zijn gekomen.
In het raadsbesluit staat het volgende: “Op het uitgeefbare grondstuk staan twee te behouden opstallen en te behouden bomen. De verplichting om de boerderij en de schuur te behouden en de hierbij behorende renovatiekosten geven geen extra waarde aan kavel 34.” Lees dat eens drie keer en weet dan dat er geen enkele verplichting bestaat. Ook de toezegging van de wethouder geeft geen garantie op succes in de toekomst. Het meest waarschijnlijk scenario: “Helaas konden we het gebouw niet meer redden maar hebben we wel gekozen voor een CO² neutraal circulair gebouw dat in co-creatie met belanghebbenden werd ontworpen.” Op die fiets.
Omgaan met een karakteristiek stuk erfgoed dat vanuit bedrijventerrein De Veldkamp de toegangspoort vormt naar het groene hart van Twente, Twickel geheten, verdient onze zorgvuldigheid al was het alleen al omdat we ook een verantwoordelijkheid hebben naar Borne toe. Net als bij ander erfgoed moet er een selectieprocedure komen, zodat culturele waarde en groen behouden blijven.
Je kunt je ook afvragen waarom deze kavels door planologen een wig genoemd werd, alsof het alleen maar een groen vlak is dat gelegen op de snijpunten van natuur, weilanden, snelwegen, spoorlijn, fietspaden, elektriciteitsnetwerk en retailpark al lang ontdaan is van enige kans op voortbestaan. De Lemerij aan de Burenweg, ligt op een hele bijzondere plek, het ultieme hart van Twente is het punt waar drie gemeenten bij elkaar komen. Maar de gemeente Hengelo wil het lot hiervan overlaten aan de wijze inzichten van projectontwikkelaars.
[tekst gaat verder onder de foto]
De prijs voor De Lemerij is feitelijk symbolisch van aard, welgeteld € 0 voor de opstallen en een bodemprijs voor de grond. In Italië kun je in oude dorpen ook erfgoed kopen voor een symbolisch bedrag, maar het komt pas echt in je bezit nadat je de plannen hebt ingediend en uitgevoerd.
Daarom dient Hengelose Burgers een amendement in voor een wijziging van het raadsbesluit. De ervaring leert dat afgaan op de ‘toezegging van de wethouder’ een naïeve houding is. Er is geen enkele garantie dat De Lemerij over een aantal niet meer dan geschiedenis zal zijn. Het zou mooi zijn als de raad eens een duidelijke grens stelt. Als Hengelo en Borne fuseren dan is De Lemerij een prachtig symbool op de voormalige gemeentegrens, hopelijk niet een symbool van incompetentie.
Het Amendement De Lemerij wordt woensdag 21 december in stemming gebracht in de gemeenteraad van Hengelo.
Herbert Capelle.
Meer werk van Wilfried Lansink vind je op zijn instagram account https://www.instagram.com/wilfriedlansink/
Lees ook: Hengelose raad negeert erfgoed Borne:
- Fatbikes weren uit het centrum - 14 juli 2024
- Warmteprogramma voor en door Hengeloërs - 18 april 2023
- Hengelose raad negeert erfgoed Borne - 22 december 2022
Goedemorgen,
Met interesse las ik uw artikel over de Lemerij.
Wij hebben hier 20 jaar gewoond.
Nu wordt er besproken of het perceel verkocht wordt.
Mijn vraag is of jullie wel weten dat de groep bomen die voor in de wei staan een plek is waar vroeger een Joods kerkhof was!
Op deze plek mag nooit meer gebouwd worden!!!!
M.vr.gr.
Esther Boomkamp
helemaal met eens kom zelf uit borne
hele met eens kom zelf uit Borne hete toen de breukert
Dag,
Twee punten, te wete
1.
Ruim 15 jaar geleden maakte ik als ambtenaar van de gemeente Borne tijdelijk deel uit van een werkgroep ter voorbereiding van het bedrijvenpark Veldkamp. Daar is toen ook gesproken over de boerderij “de Lemerij”. De boerderij werd beschermenswaardig bevonden. Ze zou een functie kunnen krijgen voor een mogelijk op te richten parkmanagement. Ze zou kunnen dienen als “parkkantine”. Een plek waar medewerkers op het bedrijfsterrein elkaar zouden kunnen ontmoeten, hetgeen tot versterking van samenwerking en innovatie van de daar te vestigen bedrijven zou kunnen leiden. Ook werd gedacht aan het hier onderbrengen van een peuterspeelzaal voor kinderen van mensen die op het bedrijventerrein gingen werken. Tot slot zou de boerderij als een herkenbare plek, binnen de nieuw te bouwen bedrijfspanden, kunnen dienen.
2.
Voor de boerderij bevindt zich een (voormalige) joodse begraafplaats. Enige tijd geleden ben ik benaderd door iemand die hierna onderzoek heeft gedaan. (Naam is mij niet meer bekend)
Tot slot:
De gemeente Hengelo gaat niet zo zorgvuldig om met gemeentelijke monumenten.
Ik herinner mij nog de sloop van de schippersboerderij, Klaas aan de Brug”.
Een belangrijk gemeentelijk monument, zo stond in de omschrijving behorende bij de aanwijzing daartoe. Een van de laatste nog intact zijnde schipperscafé’s aan de beken die uitmonden op de Loolee. Ondanks deze status, allerlei op papier staande “toezeggingen van het gemeentebestuur van Hengelo, allerlei positieve toezeggingen van de toenmalige eigenaar en ondanks bezwaren vanuit Borne is het pand gesloopt. Het is “verkocht”.
De eigenaar heeft € 50.000,= betaald. Toen mocht het pand gesloopt worden.
Dit geld is besteedt aan het aanbrengen van schildjes op beschermenswaardige panden in Hengelo.(weggegooid geld)
Jammer, maar het was te verwachten dat er in Hengelo geen enkele waarde wordt toegekend aan deze prachtige boerderij. Kijk eens naar Hengelo zelf, een stad zonder hart, letterlijk en figuurlijk.