Laten we de regio uit elkaar vallen of splitsen we Twence op?
Vanavond (8 oktober 2024) staat op de agenda het in de regio uiterst gevoelige onderwerp ‘Ontwikkelingen Twence.’ Tijdens een niet-openbare Politieke markt van de Hengelose gemeenteraad wordt de voortgang besproken. De volgende mededeling is opvallend “Het college heeft verzocht om dit agendapunt achter gesloten deuren te behandelen.” Omdat Hengelose Burgers niet meegezogen wil worden in die geheimhouding publiceren we dit vooraf, zodat de fractie niet beticht kan worden van het lekken van kennelijk gevoelige ‘inside info.’
De reden waarom dit geheim gehouden wordt zal vooral betrekking hebben op de details van de afspraken. Verderop in deze analyse de uitleg waarom dit vermoedelijk zo exposief is. De regio dreigt namelijk uit elkaar te vallen. Het is jammer dat we nu de discussie over de toekomst van Twence niet in het openbaar kunnen voeren, regiobreed.
Even terug naar wat hieraan voorafging. Op 19 september 2024 bereikte ons het bericht van een overeenkomst die is gesloten met Almelo, Oldenzaal en Twenterand. De aandelen worden overgenomen door Enschede, Hengelo, Losser en Twence zelf. Dit nieuws bereikte het publieke domein via een publicatie in Tubantia en een mededeling op de website van Twence. Betrokken gemeenteraden moeten nog akkoord gaan met koop en verkoop. De fractie van Hengelose Burgers heeft grote twijfels over de haalbaarheid van dit akkoord en kunnen de afwegingen van de drie scheidende aandeelhouders deels begrijpen. De grondslag van het probleem is de combinatie van afvalverbrander en energiebedrijf. Een logische oplossing is om het bedrijf op te splitsen. Bedrijfseconomisch past dit beter in de publieke context, maar ook wordt voorkomen dat de Regio Twente verder uit elkaar valt in losse eilandjes met een kerngebied. De keuze waar we aangekomen zijn is kiezen tussen het Twence als energiebedrijf of Twente als een sterke coherente regio.
De fractie van Hengelose Burgers wijst de acquisitie van eigen aandelen door Twence af. Feitelijk is hier sprake van privatisering waarbij het eigen vermogen met gemeenschapsgeld gesubsidieerd wordt. Hieruit ontstaat een semi-zelfstandig energiebedrijf dat als oligopolist marktconform mag opereren om de burger van warmte te voorzien. En heel bijzonder, als monopolist zijnde, diezelfde burger laat betalen voor de benodigde brandstof in de vorm van afval en dus de burger min of meer in een houdgreep krijgt. Dit vormt een groot risico. De gemeenteraad van Hengelo heeft in april 2023 ingestemd met het warmteprogramma (25 leden voor, negen tegen), waardoor het warmtenet uitgerold kan worden.
De gesuggereerde keuzevrijheid die de burger heeft is een wassen neus (met dit eufemisme wordt het begrip leugenachtig bedrog vermeden). Het is een kwestie van ‘take it or leave it.’ De burger kan immers geen andere netwerkleverancier kiezen voor warmte en zal zich moeten behelpen met forse investeringen in bijvoorbeeld zonne-energie en bijbehorende dure oplossingen moeten slikken om de variabiliteit daarvan te kunnen uitzitten zonder kou. Niet weggelegd voor kopers uit het middensegment en huurders.
Het college heeft inmiddels besloten dat warmtenet moet werken met een kostenplus methode en niet met een koppeling met de aardgasprijs. Helaas heeft het college daarbij geen plafond ingesteld. M.a.w. de burger raakt nog verder ingesloten in dit systeem.
Waarom dan Twence opsplitsen? We hebben te maken met een bedrijf dat zich door de jaren heen op twee afzonderlijke terreinen is gaan begeven: afvalverwerking en energievoorziening. Het probleem zit hem in de verstrengeling daarvan. De ontwikkeling daarvan is een logische stap maar de gevolgen onwenselijk. De burger betaald twee keer en de afvalstof tarieven zijn veel te hoog. Dat leidde in een aantal gemeenten tot grote ergernis. Door andere gemeenten worden de klagers als bestuurlijk lastig gezien. Het ‘Almelo effect.’ Maar Almelo heeft een punt. Als het om ‘sec’ afvalverbranding gaat deugen de tarieven niet. Op 21 december 2021 nam de gemeenteraad van Almelo de motie Integriteitsonderzoek Twence aan. Daarbij constateerde de gemeenteraad dat de tarieven van afvalverwerker Twence kunstmatig hoog worden gehouden om hiermee winsten te creëren die worden gebruikt voor het opbouwen van branchevreemde activiteiten (energievoorziening) en dat dit wettelijk gezien niet is toegestaan omdat de afvalstoffenheffing hooguit kostendekkend mag zijn. Omdat de bemiddeling nog liep heeft het Almelose college deze motie nooit uitgevoerd.
[de tekst gaat verder onder de foto]
Ooit is Twence bedrijf begonnen als regionale gemeentelijke afvalverwerker. Toen kwam er het thema duurzaamheid bij. Dit afvalverwerker moest duurzaam gaan werken. Grondstoffen terugwinnen, schadelijke stoffen neutraliseren, uitstoot beperken, etc. Logisch. Intussen werd de opwekking van alternatieve energie ook ‘duurzaam’ genoemd, ontstonden er plannen om wat met de restwarmte te doen als duurzame energiebron, in eerste instantie aan omliggende bedrijven, daarna aan woonwijken. Ook logisch. Daarna gingen de plannen verder en werd Twence tot wat het nu is, een volledig energiebedrijf. Dit alles is gedaan met statutenwijziging, publiek geld en hogere afvaltarieven. Indirecte belastingen aan de burger dus.
We zijn nu aangekomen op het punt waarbij deze energieactiviteiten losgekoppeld moeten worden en in lokaal eigendom opnieuw moet worden uitgegeven. De Twentse burger betaald boven de kostprijs voor de afvalverbranding die de brandstof vormt voor de energieopwekking. Hierover maakt Twence winst. Vervolgens wordt de restwarmte die vrijkomt bij de verbranding verkocht aan dezelfde burger. Deze burger betaald dus twee keer. Ieder ander energiebedrijf betaald voor brandstof, tenzij daadwerkelijk duurzaam (waterkracht, zonlicht, wind). Maar Twence niet, ten koste van de burger en belastingbetaler kan dit bedrijf heel comfortabel innoveren en exploiteren. En u burger, staat erbij en kijkt ernaar en heeft in de toekomst helemaal geen keuze meer.
[de tekst gaat verder onder de foto]
Op dit moment verkennen Borne, Enschede en Hengelo de oprichting van een regionaal warmtebedrijf zoals op 4 oktober 2024 bekend werd. Daarbij wordt ingezet op een warmtenet waarbij de warmte exclusief geleverd wordt door Twence. Een opvallende timing om dit bericht juist nu te publiceren Het past binnen de mogelijke overname deal. Daarbij lijkt het erop dat Enschede, Hengelo en Twence gezamenlijk een meerderheid gaan vormen en dus zonder lastige en kritische medevennoten hun gang kunnen gaan. De prijs? Niet Twence maar de regio wordt opgesplitst. Men dacht het opgelost te hebben. Helaas is dat niet zo.
De oplossing is net zo eenvoudig als doeltreffend: warmtenetten in lokaal eigendom uitgeven.
door Herbert Capelle,
namens de fractie van Hengelose Burgers
(gepubliceerd voorafgaande aan de Hengelose Politieke markt van 8 oktober 2024)
Gerelateerde artikelen
Plaats de recente perikelen over weghalen containers, PMD vervuiling, zwerfafval en nascheiding even in perspectief en voilà zie het patroon. Twence wil zoveel mogelijk afval verbranden en heeft belang bij een zo hoog mogelijk tarief. Zie ook de visie van Hengelose Burgers en waarom het Weghalen bovengrondse containers een grote fout is.
Hengelose Burgers is voor duurzame energie. Onder het motto niet alleen de lasten maar ook de lusten bepleiten we lokaal eigendom met energiecorporaties waarin burgers participeren. Steun onze fractie voor het Warmteprogramma voor en door burgers
- Energiecoöperatie in handen van inwoners - 17 maart 2026
- In het nieuws - 17 maart 2026
- René Loman - 17 maart 2026